บทความ ›
China+1 และ Friendshoring กระจายแหล่งผลิตข้ามประเทศ ทำไม Apple ย้ายการประกอบ iPhone ไปอินเดีย
เผยแพร่ 21 พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที · โดยทีมงาน Source eXpert
มีผู้ขายสามราย แต่ทั้งสามรายตั้งอยู่ในเมืองเดียวกัน ใช้ท่าเรือเดียวกัน และพึ่งวัตถุดิบจากประเทศเดียวกัน ในวันที่เกิดน้ำท่วม การปิดเมือง หรือภาษีนำเข้าเปลี่ยนกะทันหัน ผู้ขายทั้งสามรายก็หยุดพร้อมกัน การมีหลายรายจึงยังไม่พอ ถ้าทุกรายอยู่ในพื้นที่เสี่ยงเดียวกัน
แนวคิดนี้มาจากไหน
การกระจายแหล่งผลิตตามภูมิศาสตร์ (Geographic Diversification) มีหลายรูปแบบ แนวคิดที่ธุรกิจพูดถึงกันมากคือ China+1 คือคงฐานผลิตในจีนไว้ แต่เพิ่มฐานในประเทศที่สองเพื่อลดการพึ่งพาประเทศเดียว
ส่วนคำว่า Friendshoring ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายหลังสุนทรพจน์ของ Janet Yellen รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ ที่ Atlantic Council เมื่อ 13 เมษายน 2022 ช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน โดยเสนอให้ห่วงโซ่อุปทานพึ่งพาประเทศพันธมิตร แทนประเทศที่มีความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ แนวคิดนี้มีผู้วิจารณ์เช่นกันว่าอาจทำให้ต้นทุนสูงขึ้นและกีดกันประเทศกำลังพัฒนา
รูปแบบที่ฝ่ายจัดซื้อเลือกใช้ได้
- China+1 หรือ Country+1 เพิ่มแหล่งในประเทศที่สอง โดยไม่ทิ้งแหล่งเดิม
- Nearshoring ย้ายแหล่งมาใกล้โรงงานหรือตลาด ลดระยะเวลาขนส่งและความเสี่ยงระหว่างทาง
- Reshoring กลับมาผลิตหรือซื้อในประเทศ เหมาะกับชิ้นส่วนที่กระทบสายผลิตสูงและปริมาณพอคุ้ม
- Friendshoring เลือกประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางการค้ามั่นคงกับประเทศของเรา
กรณีศึกษา: Apple กับการประกอบ iPhone ในอินเดีย
Bloomberg รายงานว่าในรอบ 12 เดือนถึงมีนาคม 2025 Apple ประกอบ iPhone ในอินเดียมูลค่าราว 22,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้นเกือบร้อยละ 60 จากปีก่อนหน้า และต่อมารายงานว่าในปี 2025 สัดส่วน iPhone ที่ผลิตในอินเดียขึ้นมาราวหนึ่งในสี่ของทั้งหมด
ปัจจัยที่สื่อระบุ ได้แก่ ภาษีนำเข้าสินค้าจากจีนที่เพิ่มขึ้นในปี 2025 และมาตรการส่งเสริมการผลิตของรัฐบาลอินเดีย ขณะเดียวกัน iPhone ส่วนใหญ่ยังผลิตในจีน ซึ่งสะท้อนว่าการกระจายแหล่งผลิตเป็นการลดสัดส่วนการพึ่งพาทีละขั้น ไม่ใช่การย้ายทั้งหมดในครั้งเดียว
ข้อควรระวัง
การเพิ่มแหล่งในประเทศใหม่มีต้นทุนจริง ทั้งการรับรองคุณภาพซ้ำ การฝึกผู้ขาย ภาษี และระยะเวลาเรียนรู้ ฝ่ายจัดซื้อจึงควรเริ่มจากรายการที่กระทบสายผลิตสูงและพึ่งพื้นที่เดียวมากที่สุดก่อน ไม่ใช่ทำทุกรายการพร้อมกัน
เริ่มได้ทันทีในฝ่ายจัดซื้อ
- ระบุตำแหน่งโรงงานจริงของผู้ขายหลักแต่ละราย ไม่ใช่แค่ที่อยู่สำนักงานขาย
- ดูว่าผู้ขายหลายรายของรายการเดียวกันกระจุกอยู่ในพื้นที่หรือประเทศเดียวกันหรือไม่
- ถามผู้ขายระดับที่ 1 ว่าวัตถุดิบหลักของเขามาจากไหน เพราะความเสี่ยงบางครั้งซ่อนอยู่ที่ผู้ขายระดับที่ 2
การวางกลยุทธ์สำรองและแผนรับมือวิกฤตแบบนี้ให้ใช้ได้จริงกับซัพพลายเออร์ของแต่ละองค์กร คือเนื้อหาของหลักสูตร In-house Resilient Procurement and Crisis Management หลักสูตร 1 วัน ที่มี Workshop ทำแผนที่ความเสี่ยงของผู้ขายและซ้อมตัดสินใจในสถานการณ์จำลอง ติดต่อขอ Course Outline ได้ที่หน้าหลักสูตรครับ
เอกสารอ้างอิง
- Bloomberg (13 เม.ย. 2025). Apple India Produces $22 Billion of iPhones in Shift From China — https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-04-13/apple-aapl-india-iphone-output-leaps-to-22-billion-in-china-shift
- TechCrunch (9 มี.ค. 2026). Apple now makes one in four iPhones in India, report — https://techcrunch.com/2026/03/09/apple-now-makes-one-in-four-iphones-in-india-report
- Atlantic Council (13 เม.ย. 2022). Transcript: US Treasury Secretary Janet Yellen on the next steps for Russia sanctions and "friend-shoring" supply chains — https://www.atlanticcouncil.org/news/transcripts/transcript-us-treasury-secretary-janet-yellen-on-the-next-steps-for-russia-sanctions-and-friend-shoring-supply-chains/
- CSIS. The Limits of "Friend-Shoring" — https://www.csis.org/analysis/limits-friend-shoring
#SourceXpert #ChinaPlusOne #Friendshoring #ResilientProcurement
บทความนี้เขียนโดย AI
ได้ประโยชน์จากบทความนี้?
รับบทความใหม่ทางอีเมลทุกสัปดาห์ — ยกเลิกได้ทุกเมื่อ