ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
Free WebinarYear in Review 2026AI & The Connected Organization · 22 ธ.ค. 69 · 14.00 – 16.00 น.ลงทะเบียนฟรี →
Source eXpert Knowledge is Success

บทความ ›

สัญญาระยะยาวและ Take-or-Pay ล็อกกำลังผลิตไว้ก่อนของขาด กรณี GM จองสายผลิตชิปกับ GlobalFoundries

เผยแพร่ 21 พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที · โดยทีมงาน Source eXpert

ในยามปกติ การซื้อแบบเปิดใบสั่งซื้อทีละครั้งดูคุ้มที่สุด เพราะต่อราคาได้ทุกรอบและไม่ผูกมัด แต่ในยามที่ของขาดทั้งตลาด ผู้ขายจะเลือกส่งให้ลูกค้าที่ผูกพันกับเขาไว้ก่อน ลูกค้าที่ซื้อแบบจรมักได้ของเป็นรายสุดท้าย

แนวคิดนี้มาจากไหน

สัญญาแบบ Take-or-Pay ใช้กันมากในการซื้อขายก๊าซธรรมชาติ ผู้ซื้อตกลงรับก๊าซขั้นต่ำต่อปี ถ้ารับไม่ครบก็ยังต้องจ่ายตามปริมาณขั้นต่ำนั้น เหตุผลคือผู้ผลิตต้องลงทุนสูงในการขุดเจาะและวางท่อ จึงต้องการความแน่นอนว่าจะมีผู้ซื้อ สัญญาซื้อก๊าซในสหรัฐฯ ช่วงทศวรรษ 1960 ถึงต้น 1980 มีเงื่อนไขนี้แทบทุกฉบับ

ประวัติศาสตร์ก็สอนอีกด้านด้วย เมื่อความต้องการก๊าซลดลงในทศวรรษ 1980 ผู้ซื้อที่ผูกสัญญาไว้ต้องจ่ายค่าก๊าซที่ไม่ได้ใช้ จนเกิดข้อพิพาทและการเจรจาใหม่จำนวนมาก สัญญาระยะยาวจึงเป็นเครื่องมือที่แลกความแน่นอนกับภาระผูกพัน

รูปแบบที่ใช้ในงานจัดซื้อ

  • Volume Commitment ตกลงปริมาณรวมทั้งปี แลกกับการจัดสรรกำลังผลิตและราคาที่แน่นอน
  • Take-or-Pay ผูกพันจ่ายขั้นต่ำ ใช้กับของที่ผู้ขายต้องลงทุนเฉพาะเพื่อเรา
  • Capacity Reservation จองกำลังผลิตหรือสายผลิตเฉพาะ บางครั้งมีการจ่ายเงินล่วงหน้า

กรณีศึกษา: GM กับ GlobalFoundries

หลังวิกฤตชิปขาดแคลน General Motors และ GlobalFoundries ประกาศข้อตกลงเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2023 ว่าเป็นข้อตกลงระยะยาวเชิงกลยุทธ์ ที่กันกำลังผลิตเฉพาะสำหรับชิปของ GM ที่โรงงานในเมือง Malta รัฐนิวยอร์ก ชิปที่ผลิตจะส่งให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนของ GM ที่ประกอบโมดูลควบคุมต่าง ๆ

ทั้งสองบริษัทไม่เปิดเผยระยะเวลาสัญญา ปริมาณ และมูลค่า และระบุว่าต้องใช้เวลาอย่างน้อยราวสองปีกว่าชิปจะเริ่มผลิตได้ สิ่งที่น่าสนใจสำหรับฝ่ายจัดซื้อคือ GM ทำสัญญากับผู้ผลิตชิปโดยตรง ทั้งที่ GM ไม่ได้ซื้อชิปเองแต่ซื้อโมดูลจากผู้ขายระดับที่ 1 เพราะบทเรียนปี 2021 คือความเสี่ยงอยู่ที่ผู้ขายระดับลึกกว่าที่เคยดูแล GM ยังตั้งเป้าลดจำนวนชนิดชิปต่อรถ เพื่อให้แต่ละแบบผลิตในปริมาณที่สูงขึ้น

เมื่อไรควรใช้สัญญาระยะยาว

เหมาะกับรายการที่ตลาดตึงตัว ผู้ขายน้อยราย และขาดแล้วกระทบสายผลิต ไม่เหมาะกับรายการที่ความต้องการของเราเองยังไม่แน่นอน เพราะภาระผูกพันจะย้อนกลับมาเป็นต้นทุนแบบที่ผู้ซื้อก๊าซเคยเจอ

เริ่มได้ทันทีในฝ่ายจัดซื้อ

  1. ดูประมาณการความต้องการปีหน้าของรายการวิกฤต ว่าแม่นพอที่จะผูกพันปริมาณได้หรือไม่
  2. ใส่เงื่อนไขยืดหยุ่นในสัญญา เช่น ช่วงปริมาณที่ปรับได้ หรือการทบทวนราคาตามดัชนี
  3. ทบทวนว่าผู้ขายระดับที่ 2 ของรายการวิกฤตเป็นใคร และจำเป็นต้องคุยกับเขาโดยตรงหรือไม่

การวางกลยุทธ์สำรองและแผนรับมือวิกฤตแบบนี้ให้ใช้ได้จริงกับซัพพลายเออร์ของแต่ละองค์กร คือเนื้อหาของหลักสูตร In-house Resilient Procurement and Crisis Management หลักสูตร 1 วัน ที่มี Workshop ทำแผนที่ความเสี่ยงของผู้ขายและซ้อมตัดสินใจในสถานการณ์จำลอง ติดต่อขอ Course Outline ได้ที่หน้าหลักสูตรครับ

เอกสารอ้างอิง

  1. General Motors (9 ก.พ. 2023). GlobalFoundries and GM sign semiconductor supply agreement — https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2023/feb/0209-globalfoundries.html
  2. CBS News Detroit (2023). GM reaches computer chip supply deal with GlobalFoundries — https://www.cbsnews.com/detroit/news/gm-reaches-computer-chip-supply-deal-with-globalfoundries
  3. Medina, J. M. (1991). The Take-or-Pay Wars: A Cautionary Analysis for the Future — https://law-journals-books.vlex.com/vid/chapter-10-the-take-971590664
  4. OSTI. Efficient adaptation in long-term contracts: take-or-pay provisions for natural gas — https://www.osti.gov/biblio/6194897

#SourceXpert #LongTermAgreement #TakeOrPay #ResilientProcurement

บทความนี้เขียนโดย AI

ได้ประโยชน์จากบทความนี้?

รับบทความใหม่ทางอีเมลทุกสัปดาห์ — ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

บทความอื่น

21 พ.ย. 2569

BCP ที่ซ้อมจริง ไม่ใช่แผนในลิ้นชัก บทเรียนจาก Morgan Stanley ในวันที่ 11 กันยายน

หลายองค์กรมีแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Plan หรือ BCP) เพราะลูกค้าหรือผู้ตรวจประเมินขอให้มี แต่แผนจำนวนมากถูกเขียนครั้งเดียวแล้วเก็บไว้ ในวันที่เกิดเหตุจริง ไม่ม…

21 พ.ย. 2569

Crisis War Room ห้องสั่งการยามวิกฤต จากห้องใต้ดินของ Churchill ถึงวิกฤต Tylenol

วิกฤตในองค์กรส่วนใหญ่ไม่ได้พังเพราะไม่มีคนเก่ง แต่พังเพราะข้อมูลกระจัดกระจาย แต่ละฝ่ายได้ยินข่าวคนละฉบับ ตัดสินใจซ้อนกัน และไม่มีใครรู้ว่าใครมีอำนาจสั่ง ห้องสั่งการยามวิกฤต (War Ro…

21 พ.ย. 2569

OODA Loop ตัดสินใจให้ทันวิกฤต แนวคิดของนักบินรบที่อธิบายว่าทำไม Nokia รอด แต่ Ericsson เจ็บหนัก

ในวิกฤต ข้อมูลไม่เคยครบ คนที่รอให้ข้อมูลครบก่อนตัดสินใจมักตัดสินใจช้าเกินไป แต่คนที่ตัดสินใจเร็วโดยไม่เข้าใจสถานการณ์ก็อาจพาองค์กรไปผิดทาง กรอบคิดที่ช่วยให้ตัดสินใจเร็วพอและถูกพอคื…

ช่วยเลือก