บทความ ›
สัญญาระยะยาวและ Take-or-Pay ล็อกกำลังผลิตไว้ก่อนของขาด กรณี GM จองสายผลิตชิปกับ GlobalFoundries
เผยแพร่ 21 พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที · โดยทีมงาน Source eXpert
ในยามปกติ การซื้อแบบเปิดใบสั่งซื้อทีละครั้งดูคุ้มที่สุด เพราะต่อราคาได้ทุกรอบและไม่ผูกมัด แต่ในยามที่ของขาดทั้งตลาด ผู้ขายจะเลือกส่งให้ลูกค้าที่ผูกพันกับเขาไว้ก่อน ลูกค้าที่ซื้อแบบจรมักได้ของเป็นรายสุดท้าย
แนวคิดนี้มาจากไหน
สัญญาแบบ Take-or-Pay ใช้กันมากในการซื้อขายก๊าซธรรมชาติ ผู้ซื้อตกลงรับก๊าซขั้นต่ำต่อปี ถ้ารับไม่ครบก็ยังต้องจ่ายตามปริมาณขั้นต่ำนั้น เหตุผลคือผู้ผลิตต้องลงทุนสูงในการขุดเจาะและวางท่อ จึงต้องการความแน่นอนว่าจะมีผู้ซื้อ สัญญาซื้อก๊าซในสหรัฐฯ ช่วงทศวรรษ 1960 ถึงต้น 1980 มีเงื่อนไขนี้แทบทุกฉบับ
ประวัติศาสตร์ก็สอนอีกด้านด้วย เมื่อความต้องการก๊าซลดลงในทศวรรษ 1980 ผู้ซื้อที่ผูกสัญญาไว้ต้องจ่ายค่าก๊าซที่ไม่ได้ใช้ จนเกิดข้อพิพาทและการเจรจาใหม่จำนวนมาก สัญญาระยะยาวจึงเป็นเครื่องมือที่แลกความแน่นอนกับภาระผูกพัน
รูปแบบที่ใช้ในงานจัดซื้อ
- Volume Commitment ตกลงปริมาณรวมทั้งปี แลกกับการจัดสรรกำลังผลิตและราคาที่แน่นอน
- Take-or-Pay ผูกพันจ่ายขั้นต่ำ ใช้กับของที่ผู้ขายต้องลงทุนเฉพาะเพื่อเรา
- Capacity Reservation จองกำลังผลิตหรือสายผลิตเฉพาะ บางครั้งมีการจ่ายเงินล่วงหน้า
กรณีศึกษา: GM กับ GlobalFoundries
หลังวิกฤตชิปขาดแคลน General Motors และ GlobalFoundries ประกาศข้อตกลงเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2023 ว่าเป็นข้อตกลงระยะยาวเชิงกลยุทธ์ ที่กันกำลังผลิตเฉพาะสำหรับชิปของ GM ที่โรงงานในเมือง Malta รัฐนิวยอร์ก ชิปที่ผลิตจะส่งให้ผู้ผลิตชิ้นส่วนของ GM ที่ประกอบโมดูลควบคุมต่าง ๆ
ทั้งสองบริษัทไม่เปิดเผยระยะเวลาสัญญา ปริมาณ และมูลค่า และระบุว่าต้องใช้เวลาอย่างน้อยราวสองปีกว่าชิปจะเริ่มผลิตได้ สิ่งที่น่าสนใจสำหรับฝ่ายจัดซื้อคือ GM ทำสัญญากับผู้ผลิตชิปโดยตรง ทั้งที่ GM ไม่ได้ซื้อชิปเองแต่ซื้อโมดูลจากผู้ขายระดับที่ 1 เพราะบทเรียนปี 2021 คือความเสี่ยงอยู่ที่ผู้ขายระดับลึกกว่าที่เคยดูแล GM ยังตั้งเป้าลดจำนวนชนิดชิปต่อรถ เพื่อให้แต่ละแบบผลิตในปริมาณที่สูงขึ้น
เมื่อไรควรใช้สัญญาระยะยาว
เหมาะกับรายการที่ตลาดตึงตัว ผู้ขายน้อยราย และขาดแล้วกระทบสายผลิต ไม่เหมาะกับรายการที่ความต้องการของเราเองยังไม่แน่นอน เพราะภาระผูกพันจะย้อนกลับมาเป็นต้นทุนแบบที่ผู้ซื้อก๊าซเคยเจอ
เริ่มได้ทันทีในฝ่ายจัดซื้อ
- ดูประมาณการความต้องการปีหน้าของรายการวิกฤต ว่าแม่นพอที่จะผูกพันปริมาณได้หรือไม่
- ใส่เงื่อนไขยืดหยุ่นในสัญญา เช่น ช่วงปริมาณที่ปรับได้ หรือการทบทวนราคาตามดัชนี
- ทบทวนว่าผู้ขายระดับที่ 2 ของรายการวิกฤตเป็นใคร และจำเป็นต้องคุยกับเขาโดยตรงหรือไม่
การวางกลยุทธ์สำรองและแผนรับมือวิกฤตแบบนี้ให้ใช้ได้จริงกับซัพพลายเออร์ของแต่ละองค์กร คือเนื้อหาของหลักสูตร In-house Resilient Procurement and Crisis Management หลักสูตร 1 วัน ที่มี Workshop ทำแผนที่ความเสี่ยงของผู้ขายและซ้อมตัดสินใจในสถานการณ์จำลอง ติดต่อขอ Course Outline ได้ที่หน้าหลักสูตรครับ
เอกสารอ้างอิง
- General Motors (9 ก.พ. 2023). GlobalFoundries and GM sign semiconductor supply agreement — https://news.gm.com/home.detail.html/Pages/news/us/en/2023/feb/0209-globalfoundries.html
- CBS News Detroit (2023). GM reaches computer chip supply deal with GlobalFoundries — https://www.cbsnews.com/detroit/news/gm-reaches-computer-chip-supply-deal-with-globalfoundries
- Medina, J. M. (1991). The Take-or-Pay Wars: A Cautionary Analysis for the Future — https://law-journals-books.vlex.com/vid/chapter-10-the-take-971590664
- OSTI. Efficient adaptation in long-term contracts: take-or-pay provisions for natural gas — https://www.osti.gov/biblio/6194897
#SourceXpert #LongTermAgreement #TakeOrPay #ResilientProcurement
บทความนี้เขียนโดย AI
ได้ประโยชน์จากบทความนี้?
รับบทความใหม่ทางอีเมลทุกสัปดาห์ — ยกเลิกได้ทุกเมื่อ