ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
Free WebinarYear in Review 2026AI & The Connected Organization · 22 ธ.ค. 69 · 14.00 – 16.00 น.ลงทะเบียนฟรี →
Source eXpert Knowledge is Success

บทความ ›

Multi-Sourcing ไม่ฝากการผลิตไว้กับผู้ขายรายเดียว บทเรียนจากโรงงานชิปที่หยุดเพราะแผ่นดินไหว

เผยแพร่ 21 พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที · โดยทีมงาน Source eXpert

ผู้ขายรายเดียวที่ราคาดีที่สุด ส่งตรงเวลามาหลายปี และคุยง่ายที่สุด มักกลายเป็นจุดเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดขององค์กรโดยไม่มีใครตั้งใจ เพราะวันที่ผู้ขายรายนั้นหยุด สายการผลิตของเราก็หยุดตามทันที โดยไม่มีทางเลือกอื่นรออยู่

แนวคิดนี้มาจากไหน

ในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ การมี "แหล่งที่สอง" (Second Source) เป็นธรรมเนียมที่ลูกค้ารายใหญ่เรียกร้องมานาน ตัวอย่างที่รู้จักกันดีคือช่วงที่ IBM เลือกชิปของ Intel ไปใช้ในเครื่อง IBM PC ซึ่ง IBM ต้องการผู้ผลิตชิปมากกว่าหนึ่งราย Intel และ AMD จึงทำข้อตกลงแลกเปลี่ยนเทคโนโลยีที่ลงนามอย่างเป็นทางการในเดือนกุมภาพันธ์ 1982 ให้ AMD ผลิตชิปตระกูล x86 เป็นแหล่งที่สอง

เหตุผลของผู้ซื้อในตอนนั้นตรงไปตรงมา คือไม่ยอมให้สินค้าทั้งสายผลิตขึ้นอยู่กับโรงงานเดียวของผู้ขายรายเดียว ซึ่งเป็นหลักคิดเดียวกับที่ฝ่ายจัดซื้อใช้ในวันนี้

Multi-Sourcing มีกี่แบบ

  • Dual Source แบ่งปริมาณให้ผู้ขายสองรายใกล้เคียงกัน เช่น 50/50 ทั้งสองรายพร้อมรับงานเต็มได้ตลอด แต่ต้นทุนสูงขึ้นเพราะอำนาจต่อรองถูกแบ่ง
  • Lead-Lag ให้รายหลักได้ปริมาณส่วนใหญ่ เช่น 70/30 รายรองได้งานพอให้ระบบ คุณภาพ และเอกสารพร้อมใช้ ขยายได้เร็วเมื่อรายหลักมีปัญหา
  • Backup ที่ผ่านการรับรองแล้ว ยังไม่ได้สั่งซื้อจริง แต่ผ่านการประเมิน ทดสอบตัวอย่าง และมีราคาอ้างอิงไว้แล้ว เหมาะกับของที่ปริมาณน้อย

หัวใจของทุกแบบคือ แหล่งที่สองต้อง "ใช้ได้จริง" ไม่ใช่แค่มีรายชื่อในทะเบียนผู้ขาย ผู้ขายที่ไม่เคยผ่านการทดสอบคุณภาพกับชิ้นงานของเรา ไม่ช่วยอะไรในวันที่รายหลักหยุด

กรณีศึกษา: โรงงาน Naka ของ Renesas หลังแผ่นดินไหวปี 2011

แผ่นดินไหวและสึนามิในญี่ปุ่นเมื่อ 11 มีนาคม 2011 ทำให้โรงงาน Naka ของ Renesas Electronics ที่จังหวัดอิบารากิเสียหาย Renesas ระบุเองว่าโรงงานนี้ผลิตไมโครคอนโทรลเลอร์และ SoC เกือบร้อยละ 20 ของบริษัท สื่อในวงการรถยนต์เรียก Renesas ว่าจุดคอขวดสำคัญของการขาดแคลนชิ้นส่วนในญี่ปุ่นช่วงนั้น

สิ่งที่ทำให้ฟื้นตัวได้ คือการย้ายการผลิตไปยังโรงงานอื่นของ Renesas และโรงหล่อชิปภายนอก ซึ่งก็คือการใช้แหล่งที่สองในยามฉุกเฉิน ส่วนโรงงาน Naka เองใช้เวลาหลายเดือนกว่ากำลังผลิตจะกลับสู่ระดับก่อนแผ่นดินไหว และสิบปีต่อมา ไฟไหม้ที่โรงงานเดียวกันในเดือนมีนาคม 2021 ก็ทำให้ผู้ผลิตรถยนต์อย่าง Toyota และ Nissan ต้องลดการผลิตอีกครั้ง

บทเรียนคือ ผู้ขายรายใหญ่ที่มีหลายโรงงานไม่ได้แปลว่ามีหลายแหล่งเสมอไป ถ้าชิ้นส่วนของเราผ่านการรับรองไว้เพียงสายผลิตเดียว ความเสี่ยงก็ยังกระจุกอยู่ที่จุดเดียว

เริ่มได้ทันทีในฝ่ายจัดซื้อ

  1. ดึงรายการวัตถุดิบและชิ้นส่วนที่ซื้อจากผู้ขายรายเดียว (Single Source) แล้วแยกให้ออกว่ารายการไหนไม่มีทางเลือกจริง กับรายการไหนแค่ยังไม่เคยหา
  2. สำหรับรายการที่กระทบสายผลิต ถามผู้ขายว่าชิ้นงานของเราผลิตได้จากกี่โรงงานหรือกี่สายผลิต
  3. เลือก 3 รายการที่เสี่ยงที่สุด เริ่มรับรองผู้ขายสำรองให้ผ่านคุณภาพก่อน แม้ยังไม่สั่งซื้อจริง

การวางกลยุทธ์สำรองและแผนรับมือวิกฤตแบบนี้ให้ใช้ได้จริงกับซัพพลายเออร์ของแต่ละองค์กร คือเนื้อหาของหลักสูตร In-house Resilient Procurement and Crisis Management หลักสูตร 1 วัน ที่มี Workshop ทำแผนที่ความเสี่ยงของผู้ขายและซ้อมตัดสินใจในสถานการณ์จำลอง ติดต่อขอ Course Outline ได้ที่หน้าหลักสูตรครับ

เอกสารอ้างอิง

  1. Renesas Electronics (2011). Impact of the March 11 Tohoku District Pacific Offshore Earthquake on Renesas Electronics Operations — https://www.renesas.com/en/about/newsroom/impact-march-11-tohoku-district-pacific-offshore-earthquake-renesas-electronics-operations-and-its
  2. Renesas Electronics (2011). Update 3: Renesas Electronics Announces Resumption of Wafer Lines Production at Naka Factory — https://www.renesas.com/en/about/newsroom/update-3-renesas-electronics-announces-resumption-wafer-lines-production-naka-factory-moves-schedule-0
  3. IEEE Spectrum. How Japanese Chipmaker Renesas Recovered From the Earthquake — https://spectrum.ieee.org/how-japanese-chipmaker-renesas-recovered-from-the-earthquake
  4. Embedded Computing Design (2021). Renesas Fire Worse Than Anticipated, 3-Month Restart Prompts Production Cuts at Toyota, Nissan — https://embeddedcomputing.com/technology/analog-and-power/renesas-fire-worse-than-anticipated-3-month-restart-prompts-production-cuts-at-toyota-nissan
  5. Tom's Hardware. AMD CPU History (ข้อตกลง Second Source กับ Intel ปี 1982) — https://www.tomshardware.com/reviews/amd-cpu-history,2008.html

#SourceXpert #MultiSourcing #ResilientProcurement #บริหารความเสี่ยงซัพพลายเชน

บทความนี้เขียนโดย AI

ได้ประโยชน์จากบทความนี้?

รับบทความใหม่ทางอีเมลทุกสัปดาห์ — ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

บทความอื่น

21 พ.ย. 2569

BCP ที่ซ้อมจริง ไม่ใช่แผนในลิ้นชัก บทเรียนจาก Morgan Stanley ในวันที่ 11 กันยายน

หลายองค์กรมีแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Plan หรือ BCP) เพราะลูกค้าหรือผู้ตรวจประเมินขอให้มี แต่แผนจำนวนมากถูกเขียนครั้งเดียวแล้วเก็บไว้ ในวันที่เกิดเหตุจริง ไม่ม…

21 พ.ย. 2569

Crisis War Room ห้องสั่งการยามวิกฤต จากห้องใต้ดินของ Churchill ถึงวิกฤต Tylenol

วิกฤตในองค์กรส่วนใหญ่ไม่ได้พังเพราะไม่มีคนเก่ง แต่พังเพราะข้อมูลกระจัดกระจาย แต่ละฝ่ายได้ยินข่าวคนละฉบับ ตัดสินใจซ้อนกัน และไม่มีใครรู้ว่าใครมีอำนาจสั่ง ห้องสั่งการยามวิกฤต (War Ro…

21 พ.ย. 2569

OODA Loop ตัดสินใจให้ทันวิกฤต แนวคิดของนักบินรบที่อธิบายว่าทำไม Nokia รอด แต่ Ericsson เจ็บหนัก

ในวิกฤต ข้อมูลไม่เคยครบ คนที่รอให้ข้อมูลครบก่อนตัดสินใจมักตัดสินใจช้าเกินไป แต่คนที่ตัดสินใจเร็วโดยไม่เข้าใจสถานการณ์ก็อาจพาองค์กรไปผิดทาง กรอบคิดที่ช่วยให้ตัดสินใจเร็วพอและถูกพอคื…

ช่วยเลือก