บทความ ›
Multi-Sourcing ไม่ฝากการผลิตไว้กับผู้ขายรายเดียว บทเรียนจากโรงงานชิปที่หยุดเพราะแผ่นดินไหว
เผยแพร่ 21 พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที · โดยทีมงาน Source eXpert
ผู้ขายรายเดียวที่ราคาดีที่สุด ส่งตรงเวลามาหลายปี และคุยง่ายที่สุด มักกลายเป็นจุดเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดขององค์กรโดยไม่มีใครตั้งใจ เพราะวันที่ผู้ขายรายนั้นหยุด สายการผลิตของเราก็หยุดตามทันที โดยไม่มีทางเลือกอื่นรออยู่
แนวคิดนี้มาจากไหน
ในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ การมี "แหล่งที่สอง" (Second Source) เป็นธรรมเนียมที่ลูกค้ารายใหญ่เรียกร้องมานาน ตัวอย่างที่รู้จักกันดีคือช่วงที่ IBM เลือกชิปของ Intel ไปใช้ในเครื่อง IBM PC ซึ่ง IBM ต้องการผู้ผลิตชิปมากกว่าหนึ่งราย Intel และ AMD จึงทำข้อตกลงแลกเปลี่ยนเทคโนโลยีที่ลงนามอย่างเป็นทางการในเดือนกุมภาพันธ์ 1982 ให้ AMD ผลิตชิปตระกูล x86 เป็นแหล่งที่สอง
เหตุผลของผู้ซื้อในตอนนั้นตรงไปตรงมา คือไม่ยอมให้สินค้าทั้งสายผลิตขึ้นอยู่กับโรงงานเดียวของผู้ขายรายเดียว ซึ่งเป็นหลักคิดเดียวกับที่ฝ่ายจัดซื้อใช้ในวันนี้
Multi-Sourcing มีกี่แบบ
- Dual Source แบ่งปริมาณให้ผู้ขายสองรายใกล้เคียงกัน เช่น 50/50 ทั้งสองรายพร้อมรับงานเต็มได้ตลอด แต่ต้นทุนสูงขึ้นเพราะอำนาจต่อรองถูกแบ่ง
- Lead-Lag ให้รายหลักได้ปริมาณส่วนใหญ่ เช่น 70/30 รายรองได้งานพอให้ระบบ คุณภาพ และเอกสารพร้อมใช้ ขยายได้เร็วเมื่อรายหลักมีปัญหา
- Backup ที่ผ่านการรับรองแล้ว ยังไม่ได้สั่งซื้อจริง แต่ผ่านการประเมิน ทดสอบตัวอย่าง และมีราคาอ้างอิงไว้แล้ว เหมาะกับของที่ปริมาณน้อย
หัวใจของทุกแบบคือ แหล่งที่สองต้อง "ใช้ได้จริง" ไม่ใช่แค่มีรายชื่อในทะเบียนผู้ขาย ผู้ขายที่ไม่เคยผ่านการทดสอบคุณภาพกับชิ้นงานของเรา ไม่ช่วยอะไรในวันที่รายหลักหยุด
กรณีศึกษา: โรงงาน Naka ของ Renesas หลังแผ่นดินไหวปี 2011
แผ่นดินไหวและสึนามิในญี่ปุ่นเมื่อ 11 มีนาคม 2011 ทำให้โรงงาน Naka ของ Renesas Electronics ที่จังหวัดอิบารากิเสียหาย Renesas ระบุเองว่าโรงงานนี้ผลิตไมโครคอนโทรลเลอร์และ SoC เกือบร้อยละ 20 ของบริษัท สื่อในวงการรถยนต์เรียก Renesas ว่าจุดคอขวดสำคัญของการขาดแคลนชิ้นส่วนในญี่ปุ่นช่วงนั้น
สิ่งที่ทำให้ฟื้นตัวได้ คือการย้ายการผลิตไปยังโรงงานอื่นของ Renesas และโรงหล่อชิปภายนอก ซึ่งก็คือการใช้แหล่งที่สองในยามฉุกเฉิน ส่วนโรงงาน Naka เองใช้เวลาหลายเดือนกว่ากำลังผลิตจะกลับสู่ระดับก่อนแผ่นดินไหว และสิบปีต่อมา ไฟไหม้ที่โรงงานเดียวกันในเดือนมีนาคม 2021 ก็ทำให้ผู้ผลิตรถยนต์อย่าง Toyota และ Nissan ต้องลดการผลิตอีกครั้ง
บทเรียนคือ ผู้ขายรายใหญ่ที่มีหลายโรงงานไม่ได้แปลว่ามีหลายแหล่งเสมอไป ถ้าชิ้นส่วนของเราผ่านการรับรองไว้เพียงสายผลิตเดียว ความเสี่ยงก็ยังกระจุกอยู่ที่จุดเดียว
เริ่มได้ทันทีในฝ่ายจัดซื้อ
- ดึงรายการวัตถุดิบและชิ้นส่วนที่ซื้อจากผู้ขายรายเดียว (Single Source) แล้วแยกให้ออกว่ารายการไหนไม่มีทางเลือกจริง กับรายการไหนแค่ยังไม่เคยหา
- สำหรับรายการที่กระทบสายผลิต ถามผู้ขายว่าชิ้นงานของเราผลิตได้จากกี่โรงงานหรือกี่สายผลิต
- เลือก 3 รายการที่เสี่ยงที่สุด เริ่มรับรองผู้ขายสำรองให้ผ่านคุณภาพก่อน แม้ยังไม่สั่งซื้อจริง
การวางกลยุทธ์สำรองและแผนรับมือวิกฤตแบบนี้ให้ใช้ได้จริงกับซัพพลายเออร์ของแต่ละองค์กร คือเนื้อหาของหลักสูตร In-house Resilient Procurement and Crisis Management หลักสูตร 1 วัน ที่มี Workshop ทำแผนที่ความเสี่ยงของผู้ขายและซ้อมตัดสินใจในสถานการณ์จำลอง ติดต่อขอ Course Outline ได้ที่หน้าหลักสูตรครับ
เอกสารอ้างอิง
- Renesas Electronics (2011). Impact of the March 11 Tohoku District Pacific Offshore Earthquake on Renesas Electronics Operations — https://www.renesas.com/en/about/newsroom/impact-march-11-tohoku-district-pacific-offshore-earthquake-renesas-electronics-operations-and-its
- Renesas Electronics (2011). Update 3: Renesas Electronics Announces Resumption of Wafer Lines Production at Naka Factory — https://www.renesas.com/en/about/newsroom/update-3-renesas-electronics-announces-resumption-wafer-lines-production-naka-factory-moves-schedule-0
- IEEE Spectrum. How Japanese Chipmaker Renesas Recovered From the Earthquake — https://spectrum.ieee.org/how-japanese-chipmaker-renesas-recovered-from-the-earthquake
- Embedded Computing Design (2021). Renesas Fire Worse Than Anticipated, 3-Month Restart Prompts Production Cuts at Toyota, Nissan — https://embeddedcomputing.com/technology/analog-and-power/renesas-fire-worse-than-anticipated-3-month-restart-prompts-production-cuts-at-toyota-nissan
- Tom's Hardware. AMD CPU History (ข้อตกลง Second Source กับ Intel ปี 1982) — https://www.tomshardware.com/reviews/amd-cpu-history,2008.html
#SourceXpert #MultiSourcing #ResilientProcurement #บริหารความเสี่ยงซัพพลายเชน
บทความนี้เขียนโดย AI
ได้ประโยชน์จากบทความนี้?
รับบทความใหม่ทางอีเมลทุกสัปดาห์ — ยกเลิกได้ทุกเมื่อ