บทความ ›
Safety Stock กับ Strategic Reserve สต็อกสำรองที่ทำให้ Toyota ผ่านวิกฤตชิปขาดแคลน
เผยแพร่ 21 พ.ย. 2569 · อ่าน 4 นาที · โดยทีมงาน Source eXpert
หลายองค์กรถูกสอนให้ลดสต็อกให้มากที่สุด เพราะสต็อกคือเงินที่จมอยู่ในคลัง แต่ในวันที่ผู้ขายหยุดส่ง สต็อกส่วนเดียวกันนี้คือสิ่งที่ซื้อเวลาให้องค์กรหาทางออก คำถามจึงไม่ใช่ว่าควรมีสต็อกหรือไม่ แต่คือควรสำรองอะไร เท่าไร และเพราะอะไร
แนวคิดนี้มาจากไหน
ตัวอย่างระดับประเทศที่ชัดที่สุดคือคลังน้ำมันสำรองทางยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ (Strategic Petroleum Reserve) แนวคิดนี้มีมาตั้งแต่ทศวรรษ 1950 แต่เกิดขึ้นจริงหลังการคว่ำบาตรน้ำมันของกลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมันอาหรับในปี 1973 ซึ่งทำให้เศรษฐกิจสหรัฐฯ ถดถอย ประธานาธิบดี Ford ลงนามกฎหมาย Energy Policy and Conservation Act เมื่อ 22 ธันวาคม 1975 กำหนดนโยบายสำรองน้ำมันได้สูงสุดหนึ่งพันล้านบาร์เรล และน้ำมันล็อตแรกเข้าคลังในเดือนกรกฎาคม 1977
หลักคิดของคลังสำรองระดับประเทศคือ สำรองเฉพาะสิ่งที่ขาดแล้วกระทบทั้งระบบ และหาทดแทนไม่ได้ในเวลาอันสั้น ซึ่งใช้กับองค์กรได้ในขนาดที่เล็กลง
สต็อกสำรองมีกี่ระดับ
- Safety Stock กันความผันผวนปกติของยอดใช้และระยะเวลาส่งมอบ คำนวณจากข้อมูลย้อนหลัง
- Strategic Reserve สำรองเพิ่มสำหรับรายการวิกฤต เพื่อรับมือการหยุดชะงักที่นานกว่าปกติ ตัดสินใจจากผลกระทบ ไม่ใช่จากสูตรอย่างเดียว
- Vendor-Managed Inventory ให้ผู้ขายถือสต็อกใกล้โรงงานของเราตามข้อตกลง ลดภาระเงินทุนของเรา แต่ต้องกำหนดเงื่อนไขให้ชัด
กรณีศึกษา: Toyota กับสต็อกชิปหลังแผ่นดินไหวปี 2011
หลังแผ่นดินไหวปี 2011 Toyota ทบทวนห่วงโซ่อุปทานครั้งใหญ่ Reuters รายงานจากแหล่งข่าวสี่รายว่า Toyota วางแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจที่ให้ผู้ขายสำรองชิปไว้ตั้งแต่สองถึงหกเดือน ขึ้นอยู่กับระยะเวลาตั้งแต่สั่งจนถึงส่งมอบของชิปแต่ละชนิด
เมื่อชิปขาดแคลนทั่วโลกในปี 2021 ผู้ผลิตรถยนต์หลายรายต้องลดการผลิต ขณะที่การผลิตของ Toyota ได้รับผลกระทบน้อยกว่ามาก ผู้บริหารการเงินของ Toyota กล่าวว่าบทเรียนจากปี 2011 เป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยลดผลกระทบ อย่างไรก็ตาม สื่อก็ตั้งข้อสังเกตว่าการสำรองมีต้นทุน และไม่มีใครรู้แน่ว่าสต็อกจะพอนานแค่ไหนถ้าวิกฤตยืดเยื้อ
สิ่งที่ควรสังเกตคือ Toyota ไม่ได้สำรองทุกอย่าง แต่กำหนดระยะเวลาสำรองตาม Lead Time ของแต่ละรายการ ซึ่งเป็นการสำรองแบบมีเหตุผล ไม่ใช่สำรองเผื่อแบบเหมารวม
เริ่มได้ทันทีในฝ่ายจัดซื้อ
- แยกรายการที่ถ้าขาดแล้วสายผลิตหยุด ออกจากรายการที่ขาดแล้วรอได้
- สำหรับรายการที่หยุดสายผลิต เทียบ Lead Time ปกติกับเวลาที่ต้องใช้ถ้าต้องเปลี่ยนผู้ขาย แล้วใช้ส่วนต่างเป็นฐานตั้งระดับสำรอง
- นำเสนอผู้บริหารเป็นตัวเลขสองฝั่ง คือเงินที่จมในสต็อกสำรอง เทียบกับมูลค่าความเสียหายถ้าสายผลิตหยุด
การวางกลยุทธ์สำรองและแผนรับมือวิกฤตแบบนี้ให้ใช้ได้จริงกับซัพพลายเออร์ของแต่ละองค์กร คือเนื้อหาของหลักสูตร In-house Resilient Procurement and Crisis Management หลักสูตร 1 วัน ที่มี Workshop ทำแผนที่ความเสี่ยงของผู้ขายและซ้อมตัดสินใจในสถานการณ์จำลอง ติดต่อขอ Course Outline ได้ที่หน้าหลักสูตรครับ
เอกสารอ้างอิง
- U.S. Department of Energy. SPR Origins / Strategic Petroleum Reserve — https://www.energy.gov/fecm/articles/fact-sheet-strategic-petroleum-reserve
- Japan Times (9 มี.ค. 2021). Toyota, semiconductors and lessons from 3/11 (รายงานของ Reuters) — https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/09/business/corporate-business/toyota-semiconductors-3-11
- Deccan Herald (2021). Lessons from 2011 disaster help Toyota ride out chip shortage (AFP) — https://www.deccanherald.com/business/lessons-from-2011-disaster-help-toyota-ride-out-chip-shortage-985034.html
- Supply Chain Dive (2021). Toyota semiconductor shortage, earthquake inventory — https://supplychaindive.com/news/toyota-semiconductor-shortage-earthquake-inventory-ihs-gartner-forecast-2022/600193
#SourceXpert #SafetyStock #StrategicReserve #ResilientProcurement
บทความนี้เขียนโดย AI
ได้ประโยชน์จากบทความนี้?
รับบทความใหม่ทางอีเมลทุกสัปดาห์ — ยกเลิกได้ทุกเมื่อ