พนักงานใช้ AI กันอยู่แล้ว แต่องค์กรพร้อมหรือยัง — AI Literacy ที่ทุกหน่วยงานต้องมี

รายงาน Work Trend Index 2024 ของ Microsoft และ LinkedIn ระบุว่า พนักงานสายงานความรู้ 3 ใน 4 ใช้ AI ในการทำงานแล้ว และร้อยละ 78 ของผู้ใช้นำเครื่องมือ AI มาใช้เองโดยไม่ได้รอให้องค์กรจัดหา คำถามสำหรับผู้บริหารจึงไม่ใช่ว่าจะเริ่มใช้ AI เมื่อใด แต่คือบุคลากรที่ใช้อยู่แล้วนั้น ใช้อย่างเข้าใจและปลอดภัยเพียงใด

AI Literacy คืออะไร

AI Literacy คือทักษะ ความรู้ และความเข้าใจที่ทำให้บุคลากรใช้ AI ได้อย่างมีข้อมูล รู้ทั้งโอกาส ความเสี่ยง และความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น (นิยามตามกฎหมาย AI Act ของสหภาพยุโรป) กล่าวโดยสรุปคือ ใช้เป็น ตรวจได้ และรู้ว่าเมื่อใดไม่ควรใช้ ไม่ได้หมายถึงการเขียนโปรแกรมหรือการสร้างโมเดล AI

ทำไมองค์กรต้องเริ่มตอนนี้

• พนักงานใช้ AI อยู่แล้ว หากไม่มีแนวทาง ข้อมูลลูกค้า ราคา หรือสัญญา อาจถูกนำไปใส่ในเครื่องมือภายนอกโดยไม่ตั้งใจ
• ผลลัพธ์จาก AI อาจคลาดเคลื่อนหรือแต่งข้อมูลขึ้นเอง ผู้ที่ไม่รู้ข้อจำกัดจะนำไปใช้ต่อโดยไม่ได้ตรวจสอบ
• สหภาพยุโรปกำหนดให้องค์กรที่พัฒนาหรือใช้ระบบ AI ต้องดูแลให้บุคลากรมี AI Literacy เพียงพอ ตั้งแต่วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2568 ผู้ประกอบการไทยที่อยู่ในห่วงโซ่อุปทานของลูกค้ายุโรปจึงควรเตรียมความพร้อมไว้ก่อน
• รายงาน Future of Jobs 2025 ของ World Economic Forum จัดให้ทักษะด้าน AI และ Big Data เป็นทักษะที่ต้องการเพิ่มขึ้นเร็วที่สุด

สามระดับที่ทุกหน่วยงานควรมี

ระดับที่ 1 เข้าใจ — รู้ว่า AI ทำอะไรได้ดี เช่น สรุป เรียบเรียง เปรียบเทียบข้อมูล และรู้ข้อจำกัด เช่น อาจตอบผิดด้วยน้ำเสียงมั่นใจ และไม่รู้ข้อมูลภายในของบริษัทฯ

ระดับที่ 2 ใช้เป็น — สั่งงานให้ชัดเจน ระบุบริบท รูปแบบผลลัพธ์ และเกณฑ์ที่ต้องการ แล้วตรวจผลทุกครั้ง ตัวอย่างในงานจัดซื้อ เช่น สรุปเงื่อนไขจากใบเสนอราคาหลายฉบับ ร่าง RFQ หรือจัดกลุ่มรายการสินค้า โดยผู้รับผิดชอบยังเป็นผู้ตรวจตัวเลขและตัดสินใจ

ระดับที่ 3 ใช้อย่างรับผิดชอบ — รู้ว่าข้อมูลใดห้ามนำเข้าเครื่องมือภายนอก ปฏิบัติตาม PDPA ระบุได้ว่างานใดใช้ AI ช่วย และไม่ให้ AI ตัดสินใจแทนในเรื่องที่กระทบบุคคลหรือคู่ค้า

เริ่มต้นในองค์กรอย่างไร

• กำหนดเครื่องมือที่อนุญาตและประเภทข้อมูลที่ห้ามนำเข้า ให้ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร
• อบรมตามบทบาท ผู้บริหาร ผู้ใช้งาน และผู้ดูแลระบบต้องการความรู้ต่างกัน ไม่จำเป็นต้องใช้หลักสูตรเดียวกันทั้งองค์กร
• เลือกงานจริง 2–3 งานที่ทำซ้ำบ่อย ทดลองใช้ AI พร้อมขั้นตอนตรวจทาน แล้ววัดผลเป็นเวลาที่ลดลงหรือข้อผิดพลาดที่ลดลง
• ทบทวนแนวทางเป็นระยะ เพราะเครื่องมือและความเสี่ยงเปลี่ยนแปลงเร็ว

สำหรับองค์กรในประเทศไทย สามารถใช้แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับองค์กร ของ สพธอ. (ETDA) เป็นจุดตั้งต้นในการกำหนดนโยบายภายใน

Free Webinar: Data-Driven with AI Literacy

Source eXpert จัด Webinar ฟรี วันอังคารที่ 10 พฤศจิกายน 2569 เวลา 14.00–16.00 น. ผ่าน Google Meet แนะนำการใช้ AI กับข้อมูลจากระบบ ERP เพื่อทำ Dashboard สำหรับผู้บริหารอย่างปลอดภัย ลงทะเบียนได้ที่ sourceexpert.co.th/webinar

เอกสารอ้างอิง

1. Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act) — Article 3(56) และ Article 4 AI literacy, EUR-Lex — https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
2. European Commission (2025). AI Literacy — Questions & Answers — https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/ai-literacy-questions-answers
3. European Commission & OECD. Empowering Learners for the Age of AI: An AI Literacy Framework (AILit) — https://ailiteracyframework.org/
4. UNESCO (2024). AI competency framework for students — https://www.unesco.org/en/articles/ai-competency-framework-students
5. Microsoft & LinkedIn (2024). 2024 Work Trend Index: AI at Work Is Here. Now Comes the Hard Part — https://news.microsoft.com/source/2024/05/08/microsoft-and-linkedin-release-the-2024-work-trend-index-on-the-state-of-ai-at-work/
6. World Economic Forum (2025). The Future of Jobs Report 2025 — https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/
7. สพธอ. (ETDA) ศูนย์ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์ (AIGC) (2567). แนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI อย่างมีธรรมาภิบาลสำหรับองค์กร (ไฟล์ PDF) — https://library.ipst.ac.th/wp-content/uploads/2024/10/GenerativeAIGovernanceGuideline_Vol1_AIGC.pdf

#SourceXpert #AILiteracy #ResponsibleAI #งานจัดซื้อ

บทความนี้เขียนโดย AI